SWL or Listening ได้อะไรมากกว่าที่คิด

คำว่า ” บางครั้งการฟังก็ได้อะไรมากกว่าการพูดคุยกัน ” มันเกิดขึ้นมาในหัวหลังจากที่ได้ ลองมาเล่น SWL หรือ Listening ฟังการติดต่อกันระหว่างนักวิทยุสมัครเล่นต่างประเทศ ด้วยเครื่องรับวิทยุ HF ตัวเล็กๆ ที่รับไกลข้ามประเทศ
การ SWL หรือ Listening ของผมนั้นมีด้วยกัน 2 วิธี คือ 1. รับจากเครื่องรับวิทยุ และ 2. รับผ่านจาก WebSDR   ส่วนวิธีการรับ มี 2 แบบ คือรับเป็นเสียงพูด(Phone) Mode SSB กับ Digital Mode เช่น SSTV PSK31  หรือถ้าเพื่อนมีความสามารถใน morse ก็ลองรับ CW ดูก็ได้

ในช่วงแรกผมจะแนะนำการรับผ่าน เครื่องรับวิทยุ Homebrew Receiver ก่อน
จุดเริ่มต้นที่ผมหันมาเล่น SWL นั้นมันมาจากวันหนึ่งที่เราเริ่มอยากหาสิ่งใหม่ๆที่นอกเหนือจากการติดต่อกันในย่าน 2 เมตรที่มีแต่คุยกันและไปเจอโพสต์ข้อความจำไม่ได้ว่าของใคร ต้องขออภัยด้วย นานแล้ว ในโพสต์เป็นการหาเพื่อนที่สนใจการ SWL มาสมัครสมาชิกเพื่อรับ Callsign SWL เอาไว้ส่ง QSL Card การรับฟังได้ ไปยังสถานีต่างๆที่รับได้ ผมก็เลยสมัครไปกับเขาด้วย ได้ SWL Call : HS0020SWL แต่เพราะไม่ได้มีเครื่องรับและยังไม่ได้มีเวลาว่างจึงไม่ได้ใช้มานาน จนเมื่อปลายปี 55หันมาลองเล่นโปรแกรม HamSphere ซึ่งก็ได้ประสบการณ์อีกแบบหนึ่ง ที่สามารถติดต่อกับเพื่อนต่างประเทศได้ แม้จะผ่าน internet ก็ตาม และอาศัยดูคลิปวีดีโอบนยูทูบ ทำให้เผมคิดว่า ถ้าสามารถรับฟังนักวิทยุต่างประเทศที่เขาคุยกันอยู่ได้จริงๆสดๆ น่าจะดี จึงเริ่มหาวิธีการที่จะรับฟังจากอินเตอร์เนต จนพบวิธีการแรก ด้วยการฟังผ่านแอพบนมือถือแอนดอยท์ ด้วยแอพ glSDR    glSDR – Android Apps on Google Play   ซึ่งสามารถใช้ฟังได้ดีพอสมควร แต่มันก็ยังไม่ ที่ผมคาดหวังไว้ จนไปพบข้อมูลการ SWL และชุดคิทเครื่องรับวิทยุความถี่ย่าน HF จาก เวปของ HS8JYX ซึ่งนั้นคือจุดเริ่มต้นการ SWL หรือ Listening ของผม จากการนำของ HS8JYX ทำให้ผมตัดสินใจสั่งซื้อชุดเครื่องวิทยุ HF ความถี่ 21 MHz. จะว่ารุ่นแรกๆที่พี่เข้าทำออกมาขายก็ว่าได้ และผมก็เป็นส่วนหนึ่งในการทดลองเพื่อพัฒนาการสร้างชุดเครื่องรับวิทยุตัวอื่นๆออกมากด้วย เนื่องจาก มีคนสนใจน้อย  โดยชุดที่ผมสั่งซื้อเป็นชุดประกอบสำเร็จ เอาลงกล่องต่อไฟต่อสายอากาศได้เลย จริงๆพี่ HS8JYX มีชุดคิท ที่เอามาประกอบเองด้วย แต่ผมไม่เอาเพราะฝีมือยังไม่ถึงขั้นกลัวพังก่อนจะได้ฟัง

หลังจากที่รอประมาณ 1 อาทิตย์ จาก EMS ไม่รู้ว่า EMS แบบใหนของไปรษณีย์ไทย ผมก็ได้รับชุดเครื่องรับมาแล้ว สิ่งที่ผมต้องจัดหามาเพิ่ม แน่นอน ลงทุนมากกว่าชุดเครื่องรับเสียอีก ดังนั้นเพื่อนๆที่จะเล่น SWL ควรเตรียมใจไว้ก่อนแต่ห้ามท้อหนีเลิกเล่นหล่ะ  สิ่งที่ต้องจัดหาเพิ่มมีดังนี้ครับ

1. สายอากาศ ที่ใช้รับ ขาดไม่ได้เลยต้องมี ซึ่งพี่ HS8JYX แนะนำ ใช้เป็นไดโพล ความยาว ข้างละ 3.50 ม. ผมแนะนำเพื่อนๆถ้ามีงบพอหรือหาวัสดุง่ายๆ ให้ใช้อลูมิเนียม ทำเป็นไดโพล วิธีการทำก็ค้นหาเอาในอินเตอร์เนตครับมีเยอะ แต่ถ้าหาไม่ได้ งบน้อย แนะนำ ใช้สายไฟแทนอลูมิเนียม แบบนี้เรียกว่า Invert V Dipole ขึงเป็นตัววีคว่ำ  (ดูแบบสายอากาศตัวปัจจุบันได้ที่ DIY & Antenna)
2. สายนำสัญญาณ ขนาด RG-58 ความยาวตามความเหมาะสม และขั้วต่อสายนำสัญญาณ PL259 ,SO239ไว้ต่อจากเครื่องรับออกมา
3. แบตเตอรี่ขนาด 12 V จะแบบแห้งหรือไม่แห้งก็แล้วแต่จะหาได้ จะใหม่กิ๊กหรือมือสองไม่ว่ากันให้เก็บไฟได้เป็นพอ ที่แนะนำให้ใช้แบตเตอรี่เพราะว่าจะทำให้การรับนิ่งขึ้นไม่มีการรบกวน ต่างจากใช้สวิตชิ่งหรือหม้อแปลงไฟฟ้า จะเกิดการรบกวนสูงทำให้รับได้ไม่ดีเท่าที่ควร
4. ลำโพง ขนาด 4 นิ้วขึ้นไป หาสัก 8 โอม หรือลำโพงทีวี จะดังได้ดี
5. สายไฟขนาดเล็กไว้ต่อไฟจากแบตเตอรี่มาเข้าที่เครื่องรับ และต่อสัญญารเสียงออกลำโพง
6. กล่องพลาสติก สำหรับงานอิเลกทรอนิคขนาด พอเหมาะ สำหรับบรรจุเครื่องรับลงไป เพื่อความสวยงาม หากยังไม่มีก็ไม่ต้องใช้ก็ได้ ใช้แบบเปลือยๆไปก่อน (หาดูได้ในเวปผม) และสวิชต์เปิดปิดไฟเข้าเครื่อง
7. ปุ่มหมุนวอลลุ่ม ขนาดใหญ่หน่อยจะได้หมุนจูนหาคลื่นได้สะดวก
8. โปรแกรมคอมพิวเตอร์ สำหรับ Digital Mode เช่น MixW , digipan และโปรแกรม UTC – World Clock ใช้ตั้งเวลาเป็น UTC โปรแกรมนี้จำเป็นมากเพราะต้องใช้เวลาเป็น UTC เป็นหลัก

1014210_698237330192190_922851367_n

หลังจากที่ได้ประกอบเสร็จและจูนจนใช้งานได้ สามารถรับฟังย่านความถี่ 21Mhz. หรือที่เรียกว่า 15m ได้เป็นครั้งแรก ซึ่งการรับในช่วงแรกๆของผมนั้น ผมยังไม่ได้ทำสายอากาศ 21 MHz. ผมจึงใช้สายอากาศ ย่าน 2 ม. 144MHz ที่ใช้อยู่รับแทนไปก่อน สถานีที่รับได้ครั้งแรกเป็นสถานีจากประเทศอินโดนีเวีย YB4IR Mode SSB ซึ่งกำลังติดต่อกับ UA6ACZ  ประเทศรัสเซีย ที่นี้พอรับได้แล้ว ผมก็ไปสมัครใช้งาน การรับส่ง QSL card electronic ผ่าน เวปไซด์ eQSL.cc เพื่อจะได้ส่ง eQSL card ได้สะดวกและประหยัดเงิน เพราะการส่งด้วย QSL card กระดาษนั้นมีค่าใช้จ่ายสูงพอสมควร อันนี้ก็จากการแนะนำของ HS8JYX อีกเช่นกัน ส่วนการสมัครนั้นก็หาดูได้ในเวปผมนี้แหละ หลังจากใช้ eQSL ส่งไปสักระยะหนึ่งก็เริ่มมีการตอบกลับมา ซึ่งใบแรก มาจาก SV3GLL ประเทศกรีส

การ SWL ขอผมนั้นจะทำในช่วงเย็นหลังจากเลิกงานไปแล้ว ซึ่งจะเป็นช่วงหัวค่ำประมาณ 1 ทุ่มไปถึงเที่ยงคืน ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่สามารถรับได้ดี และเมื่อผมได้ทำสายอากาศรับต้นใหม่ โดยทำเป็น Invert V dipole แบบง่ายๆ เสร็จซึ่งสายอากาศผมก้ไม่ได้สูงนักสูงแค่เพียง 5 เมตร แต่มันก็ทำให้การรับของผมดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัดเจน และต่อมา HS8JYX ก็ได้ทำเครื่องรับย่าน 14 MHz. ออกมา ซึ่งแน่นอน ผมก้ไม่พลาดที่จะสั่งมาลองใช้ ซึ่งทำให้รับได้มากขึ้น และผมได้วิเคราะห์ดูพบว่า ย่าน 14Mhz. จะรับได้ดีช่วง 3 ทุ่มไปถึง ตี1-ตี2 และพอจะแบ่งแยกได้ว่า ย่าน 21MHz. ผมจะรับ ญี่ปุ่น อินเดีย อินโดนีเซีย ได้ดี ส่วน 14MHz. รับอินโดนีเซีย อินเดีย และจีน ได้ดี และ การรับที่จะรับได้ให้มากหลายสถานีนั้น หากพบว่าสถานีใดกำลัง CQ DX อยู่ให้เกาะติดสถานีนั้นๆไว้ เพราะเราอาจจะรับสถานีที่มาตอบ CQ นั้นๆได้อีกหลายๆสถานี และหากเป็นช่วงที่มีการแข่งขัน Contest จะทำให้รับได้มากขึ้นกว่าปกติ และที่แน่นอนกว่านั้นคือการรับสัญญาณย่านความถี่ HF มันไม่ได้ชัดเจนใสกิ๊กเหมือนย่าน 2 เมตร และไม่ได้รับได้ง่ายๆทุกวัน บางวันรับได้ดีชัดเจน แต่บางวันรับไม่ชัดรับได้แต่อ่อนมาก หรือรับไม่ได้เลย ซึ่งต้องอดทนรอครับ

หลักการ SWL or Listening นั้นคือ รับได้ว่าใครติดต่อกับใครอยู่ เวลาใด เป็น UTC ย่านความถี่ใหน เช่น 15m,20m ก็สามารถส่ง QSL card ไปได้แล้ว ถือว่าครบถ้วน แต่ถ้าไม่ได้จริงจริง ผมรับได้ช่วงที่ เขากำลัง CQ อยู่ ผมก็ส่งไปแล้วว่าผมรับเขาได้นะ ประมาณนี้ และถ้าให้ดี บันทึกเป็นวีดีโอคลิปไว้ด้วยยิ่งดี อัพขึ้นยูทูบไว้ เผื่อสักวันเจ้าของเสียงจะได้มาเจอคลิปเสียงตัวเอง ซึ่งของผมก็อัพขึ้นไว้หลายคลิปเช่นกัน เจ้าของเสียงก็มาเจอ 2-3 ท่านแล้ว ที่กล่าวมานั้นเป็นการรับในประเภทเสียงพูด Phone หรือ Mode SSB
คราวนี้จะว่ากันด้วยการรับแบบดิจิตอล Digital Mode หลังจากที่ผมได้เครื่องรับ 14MHz. ซึ่งตัวนี้สามารถรับได้ช่วงความถี่ค่อนข้างกว้าง ทำให้สามารถรับ CW และ Digital Mode ได้ การรับ Digital Mode นั้นจะอยู่ในช่วงต้นแบนด์ ความถี่ประมาณ 14.070-14.095 ต้องมีโปรแกรมคอมพิวเตอร์มาช่วย โปรแกรมที่แนะนำ MixW2 ใช้ได้หลายโหมด เช่น PSK31 RTTY SSTV เป็นต้น โปรแกรม digipan ใช้กับ PSK31 ตัวนี้ใช้ง่ายและสามารถรับได้หลายสถานีพร้อมกัน การรับสัญญาณดิจิตอลนั้นผมใช้ไมค์คอมพิวเตอร์ไปจ่อใกล้ลำโพง เครื่องรับ เพราะว่าเคยลองเอาสายเสียบตรงเข้าคอมฯแล้วเกิดการรบกวนสูงจนรับไม่ได้ เนื่องจากมีการรบกวนจากคอมฯไปกวนสัญญาณเครื่องรับ จึงใช้ไมค์มาจ่อแทน  ส่วนวิธีการใช้โปรแกรมก็หาอ่านได้ในเวปผมหรือในกูเกิลครับ

เป็นอย่างไรบ้างครับสำหรับการ SWL ของผม คราวนี้ ผมคิดต่อไปอีกว่า ถ้าเราไปที่อื่นไม่ได้อยู่บ้านตลอด แต่อยากจะ SWL จะทำอย่างไร อย่างแรกผมได้แนะนำไปแล้วคือการใช้ แอพบนมือถือ glSDR แต่มันไม่ค่อยสะดวก ดังนั้นถ้าเรามีคอมพิวเตอร์โน๊ตบุ๊ค ติดไปด้วย มีแอร์การ์ด หรือไปในที่มี Wifi เราก็จะสามารถฟังผ่านอุปกรณ์เหล่านั้นได้อย่างๆ ผมก็ได้อาศัย อากู๋ กูเกิล หาวิธีจนไปพบ โพสต์ของ HS2JFW อาจารย์โจ้ ในร้อยวัตต์ การรับ WSJT ผ่าน WebSDR ผมจึงได้ลองเข้าไปศึกษาและทดลอง และนั้นทำให้ การ SWL ของผมไปได้ทุกที่ที่มีอินเตอร์เนต

WebSDR คือบริการถ่ายทอดสัญญาณเสียงจากวิทยุจริง ผ่านระบบอินเตอร์เนต  http://www.websdr.org/ สามารถรับได้ทุกช่วงความถี่ ที่ให้บริการแต่ละ Server รับได้ทั้ง เสียงพูด และ Digital Mode  ในการรับ Digital นั้น ก็ใช้โปรแกรมที่แนะนำไปข้างต้น แต่จะต้องเข้าไปตั้งค่า Sound card ของคอมพิวเตอร์ก่อน (หาอ่านได้ในเวป ผมครับ ซึ่งจะอธิบายไว้ค่อนข้างละเอียด) ซึ่งการ SWL ผ่าน WebSDR นี้ก็สามารถส่ง eQSL ไปให้สถานีที่เรารับได้เช่นกัน และวิธีนี้เหมาะสำหรับ ผู้ที่ไม่มีเครื่องรับวิทยุ แต่อยากลองเล่น SWL ครับ

หลังที่ผมได้ SWL มา กว่าห้าเดือน ทำให้เกิดทักษะเพิ่มเติมโดยเฉพาะ เข้าใจการติดต่อสื่อสารของนักวิทยุสมัครเล่นต่างประเทศมากขึ้นในแง่ของวิธีการพูดการออกเสียง แต่ละประเทศก็แตกต่างกัน มันเป็นอะไรที่นอกตำราแม้จะหาอ่านได้จากอินเตอร์เนตก็ต่างๆ แต่การฟังของจริงๆ สดๆ มันจะเข้าถึงได้มากขึ้นอีกทั้งฝึกทักษะการใช้โปรแกรมที่เกี่ยวกับ Digital Mode ได้มากขึ้น ซึ่งหาไม่ได้ในย่าน 2m อีกทั้งฝึกสมาธิ ความอดทนในการรอเพื่อจะให้รับได้ครบถ้วนแต่ละสถานีหนึ่งมันไม่ง่าย และเหมาะสำหรับผู้ที่อยากจะอัพเกรดตัวเองไปสอบเป็นนักวิทยุสมัครเล่นขั้นกลาง ซึ่งการ SWL ของผมนั้น ก็ได้ทำให้มีเพื่อนหลายๆคนได้หันมาลอง SWL กัน บางท่านไม่มีเครื่องรับ ก็มา SWL ผ่าน WebSDR  ทั้งนี้ผมเชื่อว่า ในประเทศไทยมีผู้ที่ชอบและอยากลอง  SWL อีกหลายคน บางคนยังไม่รู้ จะเริ่มตรงใหน ซึ่งปัจจุบันโลกโซเซียลได้เปิดกว้าง ลองค้นคว้าหาดู ครับ ความรู้ไม่ได้มีแค่ในตำรา

de PAT , HS7WMU,HS0020SWL

ลิ้งที่แนะนำให้อ่าน

http://hs8jyx.blogspot.com/

https://hs7wmu.wordpress.com/2013/07/06/hf-receiver-homebrew/

https://hs7wmu.wordpress.com/2013/07/07/%e0%b8%81%e0%b8%b2%e0%b8%a3%e0%b8%a3%e0%b8%b1%e0%b8%9a-digital-mode-%e0%b8%88%e0%b8%b2%e0%b8%81-websdr-%e0%b8%9a%e0%b8%99-internet/

https://hs7wmu.wordpress.com/2013/10/04/diy-21mhz-invert-v-dipole-antenna-for-swl-via-homebrew-receiver/

https://hs7wmu.wordpress.com/2013/10/24/swler-%e0%b8%a1%e0%b8%b2%e0%b8%aa%e0%b8%a1%e0%b8%b1%e0%b8%84%e0%b8%a3-eqsl-cc-%e0%b8%81%e0%b8%b1%e0%b8%99%e0%b9%80%e0%b8%96%e0%b8%ad%e0%b8%b0/

https://hs7wmu.wordpress.com/2012/11/11/wspr-with-websdr/

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s