วิทยุสมัครเล่นผ่านดาวเทียม

กิจการดาวเทียมวิทยุสมัครเล่น หรือ AMSAT เป็นกลุ่มของนักวิทยุสมัครเล่นทั่วทั้งโลกที่สื่อสารหรือสนใจดาวเทียมวิทยุ สมัครเล่น สมาชิกของ AMSAT นั้นประกอบด้วยหลายระดับตั้งแต่ผู้ออกแบบยานอวกาศจนถึงผู้ที่ใช้งานหรือ สนทนาด้วยรหัสมอร์ส หรือผู้ที่คอยเฝ้าฟังสัญญาณจากดาวเทียม
AMSAT ได้ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี ค.ศ. 1969 ที่โคลัมเบียโดยเป็นองค์กรไม่แสวงหากำไรและเป็นไปเพื่อการศึกษา ในขั้นเริ่มต้นดำเนินการโดยนักวิทยุสมัครเล่นที่เป็นผู้มีส่วนร่วมในการ วิจัยและสื่อสารทางอวกาศ โดยเป็นโครงการต่อเนื่องมาจากโครงการ ออสกา (OSCAR) ซึ่ง West Coast group ได้สร้างและปล่อยดาวเทียมวิทยุสมัครเล่นดวงแรกเข้าสู่วงโคจร นั่นคือดาวเทียมออสกา ที่ปล่อยเมื่อวันที่ 12 ธันวาคม ค.ศ. 1961 โดยชื่อออสกานั้น ย่อมาจาก Orbiting Satellite Carrying Amateur Radio (ดาวเทียมในวงโคจรที่นำวิทยุสมัครเล่นขึ้นมาซะด้วย) จากปี ค.ศ. 1969 กลุ่ม AMSAT ทั่วโลกก็ได้ร่วมกันออกแบบ สร้างและปล่อยดาวเทียมวิทยุสมัครเล่นไปแล้วกว่า 40 ดวง และกลุ่มต่างๆเหล่านี้ก็ได้บรรจุชื่อ AMSAT เป็นส่วนหนึ่งของชื่อของกลุ่มโดยอาจเป็นคำนำหน้า หรือนำเข้าไปรวมเป็นชื่อใหม่ โดยยังมีความหมายที่สมบูรณ์ เช่น AMSAT-NA สำหรับอเมริกาเหนือ (North America) AMSAT-UK สำหรับสหราชอาณาจักร AMSAT-DL สำหรับกลุ่มประเทศเยอรมนี JAMSAT สำหรับ ประเทศญี่ปุ่น Japan และ BRAMSAT ในประเทศบราซิล
สำหรับดาวเทียมวิทยุสมัครเล่นที่คุ้นเคยและสามารถติดต่อผ่านได้ในพื้นที่ประเทศไทยปัจจุบัน คือ AMSAT-OSCAR 51 (Echo) หรืิอ AO-51 ความถี่ที่ใช้

Mode V/U (J) FM Voice Repeater (QRP): Operational
Uplink: 145.8800 MHz FM
Downlink 435.1500 MHz FM
Mode V/U (J) FM Voice Repeater: Operational
Uplink: 145.9200 MHz FM
Downlink 435.3000 MHz FM
Mode V/S FM Voice Repeater: Operational
Uplink: 145.8800 MHz FM
Downlink 2401.2000 MHz FM
Mode L/U FM Voice Repeater: Operational
Uplink: 1268.7000 MHz FM
Downlink 435.3000 MHz FM
Mode L/U PacSat BBS: Operational
Uplink: 1268.7000 MHz AFSK
Downlink 435.1500 MHz AFSK
Mode L/S FM Voice Repeater: Operational
Uplink: 1268.7000 MHz FM
Downlink 2401.2000 MHz FM

Hope Oscar 68 (XW-1) หรือ HO-68  ความถี่ที่ใช้

Mode V/U (J) FM Voice Repeater (30 dbm (1 w) Currently Scheduled Operation): Operational
Uplink: 145.8250 MHz FM, PL 67.0 Hz.
Downlink 435.6750 MHz FM
Mode V/U (J) Linear Transponder (Inverting) (30 dbm (1 w) Currently Scheduled Operation): Operational
Uplink: 145.9250 – 145.9750 MHz SSB/CW
Downlink 435.7650 – 435.7150 MHz SSB/CW
Mode V/U (J) PacSat BBS (30 dbm (1 w) Currently Scheduled Operation): Operational
Uplink: 145.8250 MHz AFSK 1200 BPS
Downlink 435.6750 MHz AFSK 1200 BPS
Mode Beacon (23 dbm (200mw)): Operational
Downlink 435.7900 MHz CW

ในประเทศไทยความถี่วิทยุสำหรับการติดต่อสื่อสารในกิจการวิทยุสมัครเล่น ผ่านดาวเทียม(Amateur Satellite Service) ใช้สำหรับการติดต่อประเภทเสียงหรือประเภทอื่นตามที่กำหนดไว้โดยแบ่งออกเป็น สองย่านความถี่คือความถี่วิทยุ ๑๔๕.๘๐๐๐ MHz ถึง ๑๔๖.๐๐๐๐ MHz สามารถใช้ติดต่อสื่อสารจากสถานีวิทยุสมัครเล่นไปยังดาวเทียมเป็นได้ทั้งด้าน ส่ง (Uplink) และด้านรับ (Downlink) ส่วนในย่านความถี่ ๔๓๕.๐๐๐๐MHz ถึง ๔๓๘.๐๐๐๐ MHz ใช้ได้เฉพาะเป็นด้านรับ
ผู้ที่สนใจจะใช้งานดาวเทียมในกิจการวิทยุสมัครเล่นสามารถทำได้โดยการเข้าสอบ เพื่อขอรับใบอนุญาตเป็นพนักงานวิทยุสมัครเล่นในประเทศที่อาศัยอยู่ และจะสามารถใช้ดาวเทียมวิทยุสมัครเล่นได้ทุกดวงที่เปิดให้บริการอยู่
มารยาทและหลักปฏิบัติที่ดีสำหรับการติดต่อสื่อสารผ่านดาวเทียมวิทยุสมัครเล่นใน Mode FM ที่มีช่องสัญญาณเพียงช่องเดียว

1. สิ่งแรกสุดก่อนสิ่งอื่นใดคือ “ฟัง” แม้กระทั้งขณะที่เรากำลังส่งอยู่ก็ต้องฟัง เพื่อให้มั่นใจว่าการส่งของเรานั้นไม่ไปทับกับสถานีอื่นที่มีความแรงต่ำกว่า ซึ่งอาจเป็นไปได้ว่าสถานีนั้นอยู่ในช่วงขอบของวงโคจร (Footprint) หรือแม้กระทั้งสถานีที่ใช้กำลังส่งต่ำ (QRP) การติดต่อผ่านดาวเทียมนั้นควรที่จะไม่มีการส่งสัญญาณแปลกปลอมเข้าไปรบกวน ซึ่งสถานีที่ต้องการติดต่อสื่อสารผ่านดาวเทียมวิทยุสมัครเล่นนั้นต้องจัด เตรียมสถานีให้มั่นใจได้ว่าต้องรับสัญญาณขาลง (Downlink) ได้ขณะที่กำลังทำการส่ง ซึ่งจะทำให้รับรู้ได้ว่าสัญญาณของเรานั้นส่งขึ้นไปได้ดีเพียงใด อีกทั้งยังทำให้รู้ว่าสัญญาณของเรานั้นไปทับซ้อนสัญญาณของสถานีอื่นหรือไม่ ที่สำคัญคือ ถ้ายังไม่สามารถได้ยินสัญญาณขาลงของดาวเทียม (Downlink) อาจทดลองฟังจาก Beacon หรือฟังสัญญาณของสถานีอื่นที่อาจจะใช้งานอยู่ ห้ามส่งโดยเด็ดขาด ให้ทำการปรับแต่งภาครับของเครื่องวิทยุ หรือปรับทิศทางของสาอากาศ จนกว่าจะรับสัญญาณได้ดีแล้วเท่านั้น จึงทำการส่งได้

2. การติดต่อสื่อสารผ่านดาวเทียมแบบ FM นั้นต้องกระชับ ชัดเจน เพราะอาจมีคนใช้งานอยู่ หรือรอใช้งานอยู่เป็นจำนวนมาก ซึ่งอาจต้องใช้การสื่อสารแบบการแข่งขัน (Contest) โดยระบุเพียงสัญญาณเรียกขาน และความแรงสัญญาณ (Callsign และ Report) ซึ่งจะเหมาะสมกว่า ซึ่งในหลายๆ ครั้งอาจมีการแจ้ง QTH และชื่อ ด้วย ซึ่งก็สามารถทำได้ถ้ามีเวลามากพอ และถ้าเป็นช่วงที่มีการใช้งานไม่หนาแน่น ก็อาจสามารถใช้ติดต่อข้อความอื่นสั้นๆ ได้ แต่ควรเปิดโอกาสให้กับสถานีอื่นได้ติดต่อบ้าง ซึ่งการได้พูดคุยเป็นเวลานานๆ บนดาวเทียมที่มี Transponder FM นั้น มันเกิดขึ้นไม่บ่อยนัก

3. สลับให้สถานีอื่นได้ใช้งานบ้าง ถ้าเราติดต่อกับสถานีอื่นๆ แล้วหลายสถานี ควรจะเปิดโอกาสให้สถานีอื่นได้ใช้งานบ้าง ไม่ต้องกังวลว่าจะไม่ได้ติดต่ออีก เพราะเรายังสามารถกลับมาติดต่อได้ใหม่ในรอบต่อไป กับสถานีอื่นๆ ที่อาจยังไม่ได้ติดต่อด้วย ซึ่งเป็นการให้เกียรติกัน อีกทั้งยังได้รับการนับถือหรือได้รับเกียรติจากสถานีอื่นๆ ด้วยเช่นกัน

4. ในขณะที่เรียก CQ ไม่จำเป็นต้องยาว เยิ่นเย้อ หรือเรียกซ้ำๆ ทำให้เสียเวลาไปโดยเปล่าประโยชน์ ให้ใช้ข้อความที่สั้น กระชับ เช่น CQ Satellite, this is HS2JFW (ควรออกเสียงเป็นแบบ Phonetic) ซึ่งการเรียก CQ ยาวๆ ทำให้เสียเวลาของดาวเทียมไปโดยไม่เกิดประโยชน์ อีกทั้งคนที่กำลังฟังอยู่ก็จะรู้สึกรำคาญ หรือหงุดหงิดได้ หลักง่ายๆ คือให้เรียก CQ เฉพาะช่วงต้นของการติดต่อ หรือมีผู้ใช้งานอยู่ไม่มาก หรือในช่วงท้ายก่อนที่ดาวเทียมจะลับขอบฟ้าไป ซึ่งอาจทำให้สถานีอื่นที่ดาวเทียมกำลังจะเข้าสู้ขอบฟ้าของเขา ได้ยิน และตื่นตัวขึ้นมา เพื่อปรับแต่งสถานีของเขา และเตรียมที่จะติดต่อก็เป็นได้

5. ให้คอยจนกว่าจะถึงโอกาสของเรา ในขณะที่สถานีอื่นกำลัง QSO อยู่นั้น ให้คอยจนกว่าจะจบ ก่อนที่จะแจ้งสัญญาณเรียกขานของเราเข้าไป การเรียกเข้าไปในขณะที่ผู้อื่นกำลัง QSO อยู่นั้น จะเป็นการเสียมารยาทอย่างร้ายแรง บางคนถือว่าหยาบคายมากหากทำเช่นนั้น หรือถือได้ว่าเป็น QRM เลยที่เดียว ซึ่งก็จำทำให้ยิ่งเสียเวลามากขึ้น เพราะถ้าเขาไม่สามารถรับสัญญาณกันได้ขณะ QSO อยู่ ก็ต้องมีการทวนข้อความกันใหม่อีกครั้ง

6. ห้ามใช้ดาวเทียมเพื่อปรับแต่งสถานีโดยเด็ดขาด การใช้ดาวเทียมทดสอบว่าสถานีของเรานั้นสามารถเปิดการใช้งานดาวเทียมได้หรือ ไม่นั้นเป็นสิ่งที่ไม่สมควรทำอย่างยิ่ง โดยเฉพาะการส่งเสียงขึ้นไปทับขณะที่ผู้อื่นกำลัง QSO อยู่ ถ้าต้องการทดสอบจริงๆ ให้ส่งเพียงสัญญาณเรียกขานสั้นๆ เพียงครั้งเดียว บางครั้งสถานีอื่นอาจรับสัญญาณของเราได้และอาจะได้ QSO กันต่อเลยก็เป็นได้

7. ใช้กำลังส่งที่ต่ำและเหมาะสม สำหรับการติดต่อใน Mode FM นั้นกำลังส่งไม่ค่อยสำคัญมากนั้น ไม่เหมือนกับ linear transponder ลองนึกภาพดูว่าถ้าทุกคนต่างใช้กำลังส่งที่สูงมากๆ และทับกันไปมา ก็จะเป็นการปิดโอกาสสถานีเล็กๆ หรือสถานีใหม่ๆ ที่เรายังไม่ได้เคยได้ติดต่อมาก่อน เพราะสัญญาณของเราไปทับเสียหมด
อุปกรณ์ที่ใช้ในการติดต่อผ่านดาวเทียมวิทยุสมัครเล่น

1. วิทยุสื่อสาร
2. สายอากาศชนิดทิศทาง หรือรอบตัว ก็ได้ แต่สายอากาศชนิดทิศทางจะดีที่สุด
3. โปรแกรมติดตามดาวเทียม เช่นโปรแกรม Orbitron เพื่อใช้ดูว่ามีดาวเทียมผ่านช่วงเวลาใดบ้าง

ชมคลิป Video กันดีกว่า






ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s